Houtige huisparfums

Houtige grondstoffen: wat uw neus herkent en wat hij niet herkent

Achter het label ‘houtachtig’ gaan radicaal verschillende geurprofielen schuil. Atlasceder (Cedrus atlantica, die groeit op de Marokkaanse hellingen van het Hoge Atlasgebergte) geeft een droge, bijna poederachtige geur met een licht kamferachtige nasmaak. De Virginia-ceder (Juniperus virginiana) ruikt meer naar geslepen potlood, is nog droger en wordt vaak gebruikt als basisnoot in parfums om de composities te fixeren. Het zijn geen twee variaties op hetzelfde akkoord: het zijn twee grondstoffen met verschillende geurprofielen, ook al hebben ze dezelfde naam.
Sandelhout illustreert nog beter het belang van de geografische herkomst. Santalum album uit Mysore (Karnataka, India) heeft een romige, bijna melkachtige textuur en blijft opmerkelijk lang hangen op textiel. Santalum austrocaledonicum uit Nieuw-Caledonië is droger, houtachtiger en minder sensueel. Australisch sandelhout (Santalum spicatum) is meer kamferachtig en wordt vooral gebruikt als goedkope basisnoot. In een huisparfum is het verschil merkbaar: een diffuser met sandelhout uit Mysore zal de ruimte op een andere manier vullen dan een kaars met een extract van Australisch sandelhout of een synthetisch equivalent.

Vetiver, patchouli, guaiac: de aardse houtsoorten die een compositie structuur geven

Vetiver (Chrysopogon zizanioides) verdient een aparte vermelding. Door de stoomdestillatie van de wortels ontstaat een olie waarvan het profiel varieert naargelang de herkomst: Haïtiaanse vetiver is rokerig, aards, bijna dierlijk; die van Réunion is bloemiger, lichter; Javaanse vetiver is het zoetst en wordt het meest verkocht. In een kaars of een diffuser met rietstokjes speelt het een structurerende rol: het vertraagt de verspreiding van de meer vluchtige geurnoten (citrus, bloemen) en verlengt de algehele waarneming van de geur.
Patchouli (Pogostemon cablin) wordt vaak verkeerd gebruikt. Vers is het kamferachtig, bijna medicinaal. Na rijping in vaten wordt het chocoladeachtig, aards, met bijna dierlijke facetten. Een huisparfum dat een patchoeli-noot claimt zonder te specificeren of het materiaal vers of gefermenteerd is, zegt niet veel over wat we werkelijk gaan ruiken. Guaiac (Bulnesia sarmientoi), gewonnen door distillatie of in harsvorm, voegt een houtachtig-rokerig aspect toe met een bijna bloemige toets die doet denken aan gedroogde rozen, waardoor het een overgang is tussen houtachtig en oosters.

De juiste verspreider kiezen voor een houtachtige geur

Een houtachtige geur gedraagt zich anders naargelang de verspreidingswijze. Een geurkaars verwarmt de was en verspreidt de geur door thermische convectie: de parfumconcentratie varieert doorgaans tussen 6 en 12 %, afhankelijk van de hardheid van de was. Sojawas verdraagt minder goed hoge concentraties dan paraffinewas, maar verspreidt langzamer en bij een lagere temperatuur, waardoor de topnoten van een houtachtig-citrusakkoord beter behouden blijven. Voor een ruimte van 20 m² is een kaars van minstens 200 g nodig voor een waarneembare verspreiding.
De rietverspreider werkt op basis van capillariteit: de stengels absorberen de vloeistof en verdampen deze aan het oppervlak. De verspreidingssnelheid hangt af van het aantal rietstengels, de doorsnede van hun stengel, de omgevingstemperatuur en de samenstelling van de geur. Zware houtachtige geurnoten zoals sandelhout of vetiver verspreiden zich minder snel dan bloemige of citrusachtige geurnoten. Twee tot vier rietstokjes in een kleine ruimte (gang, badkamer van 6 m²) zijn voldoende; voor een woonkamer moet u het aantal verdubbelen en de stengels eenmaal per week omdraaien om de verspreiding opnieuw op gang te brengen.
De verstuiver voor in de kamer zorgt voor een onmiddellijke en gecontroleerde verspreiding. Voor een complexe houtachtige geurcombinatie van sandelhout, vetiver en cederhout is dit het meest geschikte formaat: de drie geurfasen (top, hart, basis) zijn zonder thermische vervorming waarneembaar. De ultrasone verstuiver vernevelt water en etherische oliën in fijne deeltjes zonder ze te verwarmen, waardoor de moleculaire integriteit van gevoelige stoffen, met name harsen en extracten van kostbaar hout, behouden blijft. Parfumconcentraten worden verdund in neutrale alcohol voor een zelfgemaakte spray, of rechtstreeks in gesmolten was voor een handgemaakte kaars: gebruik niet meer dan 2 tot 4% in een ultrasone diffuser om het membraan niet te beschadigen. Zware houtsoorten die natuurlijke fixeermiddelen bevatten (muskus, labdanum) kunnen vlekken achterlaten op lichte textielsoorten als de verstuiver te dichtbij wordt gebruikt.

Compatibiliteit met de ruimte en voorzorgsmaatregelen bij gebruik

Een zware houtachtige geurcombinatie van vetiver, oud en gefermenteerde patchouli zal in een slecht geventileerde kamer van 12 m² snel verzadigd raken. Dit type geur is beter geschikt voor woonruimtes van 25 m² of meer, of voor een korte verspreiding van 20 tot 30 minuten in kleinere ruimtes. Mensen die gevoelig zijn voor natuurlijke harsen (labdanum, benzoë, olibanum) kunnen reageren op bepaalde oosterse houtsoorten die deze stoffen als basisfixatief bevatten. In aanwezigheid van dieren is voorzichtigheid geboden met ultrasone diffusers die pure etherische oliën gebruiken: verschillende terpeenverbindingen die in hout voorkomen, met name alfa-pineen en limoneen, zijn problematisch voor katten en bepaalde vogels.
Voor gedeelde werkruimtes heeft een droge ceder- of lichte sandelhoutgeur het voordeel dat deze niet opdringerig is, maar ook niet afwezig. Gerookte houtsoorten zoals guaiac of Haïtiaanse vetiver zijn voorbehouden aan persoonlijke ruimtes: hun uitgesproken karakter verdeelt de meningen en kan in een gedeelde omgeving hinderlijk zijn. De keuze van de drager is even belangrijk als die van de geur: dezelfde houtachtige grondstof die wordt verspreid via een kaars, rietstokjes of ultrasone verstuiving levert niet dezelfde geurbeleving op, noch dezelfde duur van de geurwaarneming.